Başkanlık Sistemi Hakkında Bilmediğiniz 10 Şey


Başkanlık sistemi, en basit tanımı ile devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükümet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi bir sistemdir. Başkanlık sistemi yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma dayanmaktadır. Yürütmenin iktidar olanakları başkanlık sistemi ile kesin suretle genişlemektedir. Son dönemlerde ülkemizde de başkanlık sistemi çok tartışılmaya başlandı.

10 – Başkanlık sistemine sahip ülkeler

BM’nin verilerine göre, dünyanın en az gelişmiş 47 ülkesinden 36’sı başkanlık ya da yarı başkanlık ile yönetiliyor.

Dünya’nın en zengin 10 ülkesinden yalnızca ABD ve Brezilya başkanlık sistemi ile yönetilmektedir.
G20 ülkelerinden ise 6 tanesi başkanlık sistemine sahiptir.

9 – Başkanlık sistemini yöneten kişi

Başkanlık sistemiyle yönetilen ülkeler genellikle cumhuriyet olduğu için devlet başkanları
Türkçede cumhurbaşkanı olarak adlandırılır: İran Cumhurbaşkanı, Güney Kore Cumhurbaşkanı gibi.
Yalnız Amerika Birleşik Devletleri de bir cumhuriyet olmasına rağmen, ülkenin resmî adında cumhuriyet
geçmemesi sebebiyle ABD cumhurbaşkanı çoğunlukla sadece başkan olarak adlandırılır.

8 – En Önemli 3 Maddesi

Başkanlık sisteminin en ayırt edici üç özelliği şöyledir;

Devlet başkanı doğrudan halk tarafından seçilmesi,

Yürütme organı tek kişiden meydana gelmesi,

Yürütme yasamanın güvenine dayanmamasıdır.

7 – Kimler başkan olabilir?

Taslağa göre, başkan, 40 yaşını doldurmuş, yüksek öğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine
sahip vatandaşlar arasından, halk tarafından seçilir. Görev süresi 5 yıldır. Bir kimse en fazla 2 defa başkan seçilebilir.

Ayrıca en az yüzde 5 oranında oy almış olan siyasi partiler ile en az 100 bin vatandaş başkanlığa aday gösterebilir.

6 – Başbakan olmayacak

Başbakanlık makamı ve bakanlık uygulamasına son verilecek.Başbakanın yerini başkan yardımcısı alacak.

Başkanın oy pusulasında başkan yardımcısı adayı olarak yer alan kişi başkan seçimi kazandığında başkan

ile birlikte başkan yardımcılığına seçilir.Başkan yardımcısı milletvekilleri ile aynı hukuki statüye tabi olur.

İlgili>>  Başkanlık Sistemi Gelsin Mi?

5 – Bakanlar “Devlet Sekreteri” olacak

Başbakanlık kaldırıldığı için bakanlar kurulu müessessi de ortadan kaldırılmış olacak. Daha önceleri başbakan tarafından atanana bakanlar, başbakanın devlet sekreterleri statüsünü almaktadır. Bakanların yerini alacak devlet sekreterleri başkan tarafından atanır ve görevden alınır. Her devlet sekreteri başkana karşı sorumludur.

4- Başkanın yetkileri

  • Meclis seçimlerinin yenilenmesine karar vermek,
  • Bakanları atamak ve görevlerini son vermek,
  • Başkanlık kararnamesi çıkarmak,
  • Yabancı devletlere büyükelçileri ve konsoloslukları belirlemek ve atamak,
  • TSK’nın başkomutanlığını temsil etmek,
  • TSK’nın kullanılmasına karar vermek,
  • Kamu çalışanlarını atamak ve görevlerine son vermek,
  • Sıkı yönetim veya olağanüstü hal ilan etmek,
  • Sıkı yönetim veya olağanüstü hal kararnamesini çıkarmak,
  • Yüksek Öğretim Kurumu’nun yarısını seçmek,
  • Üniversite rektörlerini seçmek,
  • Anayasa Mahkeme üyelerinin yarısını,
  • Danıştay üyelerinin yarısını,
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın yarısını
  • HSYK’nın yarısını seçmek.

3- Başkanlık sisteminin zararları

Başkan belirli bir süreliğine seçildiği ve o süre içerisinde düşürülemediği için halkın gözünden düşse bile bir daha seçime kadar koltuğundan alınamaz.

Yasma ve yürütme organlarının her ikisinin de halk tarafından seçilmesi meşruluk sorunu ortaya çıkarabilir.

Başkanlık sisteminin en olumsuz yanı ise iktidarın kişiselleşebilmesidir. Başkan ayrıcalıkları nedeniyle bir diktatöre dönüşebilir.

2- Başkanlık sisteminin yararları

Başkanlık belirli bir süre için seçildiği için ve güvensizlik oyu nedeniyle düşürülemediği için istikrarlı bir yönetime neden olur.
Hükümet krizleri görülmez ve sistem tıkanmaz.

Halk tarafından seçilmesi onu prestijli hale getirmektedir,

Korkmadan politikalarını gerçekleştirebilir.

Yürütme tek bir kişide olduğu için işler daha hızlı ilerler.

1- Seçim barajı kalkıyor

Başkanlık sisteminin gelmesi ardından siyasi partiler yasası ve seçim kanunuda revize edilecek. Yüzde 10 olan seçim barajı yüzde 0 olacak ve böylece her siyasi görüş mecliste temsil edilecek.

Comments 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Oturum Aç

reset

Geri
Oturum Aç